"Bidden met het Onzevader" (prof.P.Schmidt)
Onderstaande is een poging tot résumé van de bespiegelingen en omzwervingen waarop prof.Schmidt ons op de ontmoetingsdag vergastte.
Voor wie er meer over wil weten verschijnt in mei bij Davidsfonds "ONGEHOORD, christen zijn volgens de bergrede"
De evangelies zijn onder redactie van de evangelisten geschreven als een boek met een duidelijke structuur en zijn niet bedoeld om in kleine stukjes stro verkapt te worden: bekijk ze niet stukje per stukje, maar maak de hele puzzel!
Zo schreef Matteüs als een Joodse leraar zijn evangelie rond 75-80: hij werkte dus met indirecte bronnen, zoals het evangelie van Marcus en een boekje met uitspraken van Jezus: het stelt Jezus voor als vervuller van de Schrift, een groot leraar en de nieuwe, definitieve Mozes (vandaar dat Matteüs de zaligsprekingen op een berg situeert, zoals Mozes, terwijl bij Lucas dit in de vlakte gebeurt; vandaar ook dat Matteüs de naam van God liever niet vernoemt en 'rijk der hemelen' zegt waar de anderen met dezelfde betekenis 'rijk Gods' schrijven)
De evangelies zijn historische herinneringen, geen letterlijke reportages
De bergrede bevat een duidelijke structuur
Mt5,1-2: narratief begin
Mt5,3-16: inleiding zaligsprekingen, zout en licht van de wereld
Mt5,17-48: middenstuk 1: de antithesen 'jullie hebben gehoord'... 'en ik zeg jullie'...: Liefde is veeleisender dan de Wet!
Mt6,1-18; middenstuk 2: handelen door God gerechtigheid, bidden, vasten
Mt6,19-34: middenstuk 3: onbezorgdheid kijk eens naar de lelies
Mt7,1-12: middenstuk 3: inzet oordeel niet; vraag
Mt7,13:27: slot doe de wil van mijn vader (terug naar zaligsprekingen en 'behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen')
Mt7,28-29:narratief einde
Het middenstuk begint en eindigt met 'Wet en Profeten'
Het Onzevader zit als een parel midden op de ring van de Bergrede, de 'programmarede' van Jezus , gezet: door de boodschap van Christus kan God heersen, niet de afgoden van macht, geld, succes en hebzucht: 'niemand kan 2 heren dienen'.
Velen zijn, zoals P.Schmidt, opgevoed met het Onzevader als 'mooiste gebed', op gezag van Jezus: het spreekt daarom nog niet persoonlijk aan. Concrete vraaggebeden (God, help mijn zieke moeder, geen oorlog meer,...) spreken echter vaak meer aan. Door het gebed te begrijpen zoals het bedoeld is in het evangelie wordt het echter de essentie en de motor van christelijk leven; het wordt een gebed voor wat ons diepste verlangen moet zijn: Zijn wil doen!
We moeten niet bidden 'als de heidenen': 'God, ge zijt goed, maar ik heb iets nodig'. Als een goede vader (abba) weet God heus wel wat we echt nodig hebben (dat we gaan beminnen), we moeten hem niet overtuigen, maar weten we het zelf wel?
Onze Vader in de hemel
laat uw naam geheiligd worden
Geheiligd betekent hooggehouden, gerespecteerd.
laat uw koninkrijk komen
en uw wil gedaan worden
op aarde zoals in de hemel
Koninkrijk (van 'basileia') staat voor de act van het koning-zijn ,de heerschappij: God regeert in onze gemeenschap, wanneer je zijn wil doet.
De nieuwe bijbelvertaling spreekt terecht over 'gedaan worden ' (soit faite, will be done) ipv. 'uw wil geschiede': dit laatste werd (te) vaak geïnterpreteerd als 'wat er ook gebeure, het is uw wil'. Het is echter een actieve oproep de wil (liefde) te doen ipv een passief onderwerpen. Deze regels zijn een vraag en een opdracht tegelijk
Geef ons vandaag het brood
dat wij nodig hebben
Met brood wordt in het Hebreeuws voedsel bedoeld: zowel materieel als geestelijk: het woord Gods, dat door verkondiging doorgegeven wordt. We vinden hier een echo terug van 'uw vader weet wat ge nodig hebt' (maw, ook niet teveel!) We gaan hier ook over van de vrij 'abstracte' eerste lijnen naar 'concretere' beden
Vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij hebben vergeven
wie ons iets schuldig was
Het thema vergeving is erg belangrijk in het evangelie (vergeef hen, de 10000 talenten,...): je kan geen vergeving vragen, als je eerst niet zelf bereid bent die te geven. Dit voor zover het in uw mogelijkheden ligt en je verantwoordelijk bent. Zo kan je een meisje dat door haar vader verkracht werd niet vragen het Onzevader te bidden!
En breng ons niet in beproeving
maar red ons uit de greep van het kwaad
Te lezen als een antithese: God is niet wie ons beproeft, maar wie ons redt. God is uiteraard geen sadist die ons probeert te verleiden tot kwaad
Je kan het Onzevader niet bidden zonder dan ook Zijn wil te doen: bemin God en uw naaste als uzelf.
Dit betekent niet dat de paradox wil van God - lijden in de wereld waarmee opgelost is: het lijden is niet Zijn wil ,maar waarom er lijden is weten we (nog) niet (redelijkerwijs). We kunnen wel geen christen zijn zonder het kruis: ook in de grootste verlatenheid bleef Jezus het over de liefde hebben
Ter vergelijking en inspiratie nog een paar hertalingen van het Onzevader
| Onzevader Onze vader die in de hemelen zijt geheiligd zij uw naam uw rijk kome uw wil geschiede op aarde als in de hemel geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schulden gelijk ook wij vergeven aan onze schuldenaren en leid ons niet in bekoring maar verlos ons van het kwaad |
Mt6,9-13 Onze Vader in de hemel, laat uw naam geheiligd worden, laat uw koninkrijk komen en uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel. Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben. Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij hebben vergeven wie ons iets schuldig was. En breng ons niet in beproeving, maar red ons uit de greep van het kwaad. |
Lc11,1-13 Eens was Jezus aan het bidden, en toen hij zijn gebed beëindigd had, zei een van zijn leerlingen tegen hem: ‘Heer, leer ons bidden, zoals ook Johannes het zijn leerlingen geleerd heeft.’ Hij zei tegen hen: ‘Wanneer jullie bidden, zeg dan: “Vader, laat uw naam geheiligd worden en laat uw koninkrijk komen. Geef ons dagelijks het brood dat wij nodig hebben. Vergeef ons onze zonden, want ook wijzelf vergeven iedereen die ons iets schuldig is. En breng ons niet in beproeving.” ...Als jullie dus... je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal de Vader in de hemel dan niet de heilige Geest geven aan wie hem erom vragen.’ | Körner Abba, wees heilig - gelukkig! Laat uw goddelijk koningschap steeds meer werkelijkheid worden in deze wereld. Geef ons vandaag ons brood- om uit te delen-, niet meer dan we nodig hebben, voor lichaam en ziel. Schuldenaars van uw liefde zijn wij voor u, zoals trouwens ook voor elkaar u hebt oneindig veel te goed van ons. Laat niet toe dat we terugvallen in een leven zonder u. Abba... |