De weg is naar u toe gekomen is het jongste boek van filosoof Piet Raes en bundelt een reeks brieven aan leerkrachten over geloof en onderwijs. Thierry Godefroidt, zelf jarenlang leraar en schooldirecteur, en nu coördinerend directeur van een vrije scholengemeenschap in de Vlaamse Ardennen, las het werkje.
Thierry Godefroidt
Educatief medewerker van het Centrum voor Christelijk Vormingswerk (CCV) Piet Raes is in kringen van het katholiek secundair onderwijs geen onbekende. Niet het minst omdat hij in twee publicaties op zoek ging naar de identiteit van het katholiek onderwijs. Bestaat er in onze postchristelijke samenleving nog zoiets als katholiek onderwijs? Zo ja, wat is zijn eigenheid? Waarin zit zijn specificiteit? In beide werken beoogde de auteur de pedagogische kracht van de christelijke inspiratie te beschrijven. De theologische en filosofische onderbouw bemoeilijkten een vlotte lectuur en het brede onderwijsveld hoopte op een meer praktisch-pedagogisch perspectief.
Raes zocht alvast de pedagogische werkvloer op. Als identiteitsbegeleider en vormingswerker ondersteunde hij tal van schoolteams in hun zoektocht naar de christelijke identiteit van hun school; in de overtuiging dat katholieke scholen hun onderwijs in het teken moeten stellen van Jezus Christus. Hij pleit steevast voor de herontdekking van de bronnen van het christelijke geloof alsook voor de verwerving van de vaardigheid om de pedagogische relevantie van die bronnen in de praktijk om te zetten.
Gekozen om te kiezen
In De weg is naar u toe gekomen voegt Raes de daad bij het woord. Hij richt zich rechtstreeks tot de leerkrachten, bewust in briefvorm, om persoonlijker, eenvoudiger en meer op maat van de leerkrachten de schoonheid en de zinvolheid van onderwijs in christelijk perspectief te duiden. Na een inleidende brief ontvouwt hij in twee bewegingen een Bijbels christelijk kader waarbij hij kenmerken van het christelijke geloof weergeeft en de pedagogische betekenis van de heilige Drievuldigheid aanschouwelijk maakt. Na een overgang waarin hij een mensbeeld vanuit christelijk perspectief uittekent, volgt de praktisch-pedagogische apotheose. Opmerkelijk is het sterk confessionele karakter van het werkstuk. De brieven zijn een persoonlijk getuigenis van een sterk geworteld christen-zijn, al geeft Raes te kennen dat zijn ‘christen zijn’ een ‘christen worden’ is, een dagelijks worstelen, maar wel bewust kiezen: “Ik heb ervoor gekozen elke dag opnieuw te kiezen.” Een bemoedigende gedachte voor elke twijfelende mens op zoek naar zin.
Ervaren gids
Met krachtige beelden uit de Bijbel, met sterke ideeën van bezielende auteurs – Marguérite Lena, Philippe Meirieu, Enzo Bianchi – en met pedagogische diepgang wordt de lezer op weg gezet, meegezogen door het enthousiasmerende appel van een ervaren gids. Inspirerend is de pedagogiek van God de Vader; treffend het mensbeeld waarbij de opvoedbaarheid van de leerling in balans wordt gebracht met zijn vrijheid; opmerkelijk hoe de generositeit van God de Vader, de Zoon en de heilige Geest handvaten voor onderwijs aanreikt. Na het lezen van dit kleinood blijven vele inzichten kleven: God als componist, de gelovige als een kind op de heup van God, de werking van de heilige Geest, de leerkracht als amfibie, de leerkracht naar het voorbeeld van Johannes de Doper, het middeleeuwse fabeltje over het ezeltje van Buridanus. Misschien zetten de vele Bijbelcitaten en -verwijzingen zelfs lezers aan de Bijbel ter hand te nemen.
Kleine kruimels
Het boek is alvast een sterke uitnodiging aan alle onderwijsmensen om bewust en actief te werken aan onderwijs in christelijk perspectief. Schoolbesturen kunnen met hun directies werk maken van de christelijke identiteit van hun scholen door dit en andere inspirerende werken tot gespreksstof te maken van hun interne overleg. Directies kunnen in overleg met alle personeelsleden deze visie vertalen naar de concrete werking, want ‘onderwijs en opvoeding in christelijk perspectief’ moet voelbaar zijn in elke beleidslijn, elke pedagogische maatregel, elke didactische keuze. Raes geeft enkele voorbeelden zoals het evaluatiebeleid, het schoolklimaat en het schoolreglement, maar voegt er terecht aan toe dat zijn lijst niet exhaustief is.
Personeelsleden kunnen deze visie vorm geven door elk woord, elke daad, elk gebaar, niet omdat ‘het moet’, maar authentiek, als een vrije keuze, een bewuste ‘manier van leven’. Elke leerkracht krijgt het appel om de generositeit van God de Vader, de Zoon en de heilige Geest te vertolken in zijn liefde voor de leerling, zijn liefde voor het vak en in zijn begeestering om de leerling te boeien voor een werkelijkheid die het leraar zijn overstijgt. Dit alles veronderstelt geen bovenmenselijke inspanningen, maar slechts ‘kleine kruimels van goedheid’.
Sterk getuigend
De vraag blijft of het derde werkstuk van Raes een ruim onderwijspubliek zal bereiken en vooral of het zijn doelstellingen kan waarmaken. De sterkte van het werk kan ook zijn zwakte zijn. Het sterk getuigende karakter raakt de kern van de ontwikkelde pedagogiek, maar kan voor de minder- of niet-gelovige een reden tot afhaken zijn. Raes beseft dit, want zodra hij zijn theoretische kader heeft afgerond, bedankt hij de volhardende lezer, die kan genieten, meer inzichten verwerven en meer bezield geraken. Raes mag zich de kenmerken toedichten die hij een leraar in Bijbels christelijk perspectief toeschrijft.
Piet Raes, De weg is naar u toe gekomen. Brieven aan leerkrachten over geloof en onderwijs, Pelckmans, Kapellen, 96 blz., € 13,50. Bestellen kan via www.tertio.be