HET BESTE NET GOED GENOEG

Gisteren was het zondag, en ik zat (stond, knielde) in de kerk als elke zondagmorgen, want ik hen er verslaafd aan.
Ik kan mjl niets heerlijkers voorstellen dan de liturgie meevieren op de zondagmorgen.
Ik geef toe, dat is onwennig klinken, maar ik hoef er toch niet om te liegen.
(Willem Barnard in Liedje dat ik niet kan Laten bij Gooi & Sticht)

Het beste is net goed genoeg

Man van het woord

Toen ik - lang geleden - Sofie Verscheure van Symposion en Yot in een radiogesprek de "isomokerk" op de korrel hoorde nemen, was dat voor mij een aanzet om zelf ook veel meer oog te hebben voor de visualisering van de ruimte waarin de gemeente samenkomt. Onder impuls van bevlogen liturgen met veel feeling voor verantwoorde esthetiek is dat bij mij, man van het woord, een duidelijke evolutie.
Het is in een eerlijke beeldcultuur van het grootste belang dat mensen kunnen thuiskomen in een mooie ruimte. Gaat het daarover dan? Het gaat onder meer daarover, vast en zeker.
De aankleding van de stenen helpt de levende stenen - die wij toch allemaal zijn - gemeenschap vormen en op het spoor komen van de Levende.
Neem nu de liturgische boog tussen Pasen en Pinksteren, eigenlijk tussen Aswoensdag en Pinksteren.

Een liturgische boog van 90 dagen

Naar paaszondag groeien we doorheen de vastentijd. Een naakt houten kruis staat centraal opgesteld regen een sober wit doek, geen gewoon kruis evenwel maar een T-vorm bijvoorbeeld gemaakt uit stoere dwarsliggers van een vergane spoorwegbedding - voor een prikje te koop bij de NMBS. Of toevallige takken door de grillen van de natuur tot een kruisvorm gegroeid. Of twee massieve planken bekleed met schors. Dat afgezoomd door een niet te zwaar metalen karkas.
Week na week wordt op de vastenzondag tijdens de intrede een aluminium oliefakkel meegedragen. En vooraan bij het kruis geplaatst. Tot er zeven vlammen staan. Ik hou van liturgische bogen en wie ervoor kiest om in lezing en verkondiging een duidelijke boog te spannen, krijgt hier een unieke gelegenheid aangereikt.
Laat de symboliek dan evenwel vooral zelf spreken en maak er - godbetert - geen lesje catechese van! Alle elementen van de vormgeving moeten natuurlijk aansluiten bij de liturgische opbouw: lege symboliek, hoe mooi en indrukwekkend ook, is een lege doos.
Voer dat gesprek dan ook tijdig in uw liturgische werkgroep of team. Het komt er dan ook niet op aan elk jaar het warm water uit te vinden of uit te pakken met liturgische hightech, het kan volstaan een aantal items vers bloed te geven, nieuw in te vullen of extra te verzorgen.
Met Palmpasen krijgt het kruis dan een enthousiaste waaier van palmtakken aan de voet, getorst door enkele fragiele lage boomstammen. De Goede Week biedt volop mogelijkheden om weer andere accenten aan te brengen in het palet. Voor de paaswake worden in de palm aan de voet van het kruis tientallen witte tulpen gevlochten.
Bloemen zijn erg belangrijk in dit verhaal, maar minstens even onmisbaar zijn de kunstige handen die ze verwerken in het decor. Verantwoord omgaan met bloemen in de liturgie is een kunst. Wie die beheerst, sommigen ervaren bloemschikken trouwens als bidden, of mensen weet aan te spreken die terzake van wanten weten, heeft mogelijkheden legio. Ooit lieten wij de aanwezigen tijdens de paaswake elk een lelie aanbrengen die daarna een plaatsje kreeg in proefbuisjes kundig geschikt tegen een groot raster.
Het moeten, hoe sfeervol ook, toch niet altijd kaarsjes zijn en bovendien moeten we de symboliek doseren en van jaar tot jaar durven alterneren. Die bloemenhulde, kan ook als kruishulde op Goede Vrijdag, stelde ons toen wel in de gelegenheid het lied Honderd bloemen van Oosterhuis te zingen.
Tijdens de paaswake krijgt de paaskaars dan natuurlijk een centrale plaats op het altaarpodium. Ook hier kan de sokkel bestaan uit tengere boomstammen van waaruit tulpen enthousiast de kop opsteken.
Het doopbekken komt ervoor. Kaars en bekken worden met zorg gekozen: het zijn belangrijke elementen. Neem er de tijd voor en verras!
Voor het grote houten kruis wordt nu een wierookschaal geplaatst; dat geeft een krachtig effect. De paaskaars krijgt na het hoogfeest van Pasen een plaats temidden de fakkels die er rond worden gedrapeerd. Fakkels, kaars en wierookschaal blijven staan en functioneren tot en met Pinksteren. Van de witte kleur met Pasen werken we nu 50 dagen lang naar het uitdagende vuurrood van Pinksteren.
De boog zal dan ongeveer 3 maanden overspannen en nog zijn we er niet op uitgekeken! Het kruis van Pasen wordt op Pinksteren bekleed met knalrode bloemen: margrieten of andere. Ze worden stijlvol door dezelfde kunstige handen tegen het kruis geprikt, al dan niet in de proefbuisjes en crescendo tot boven Ook aan de voet van de paaskaars wordt hetzelfde fleurige accent aangebracht. De fakkels wisselen nu ( in hoogte door ze op ongelijke statieven te plaatsen en voor het kruis te schikken).
Ik wens u nu alvast de Geest van Pinksteren bij het uitwerken van deze en andere ideeën.

Bart Pieters in Oriëntaties voor de Parochiepastoraal maart 2005

terug naar Sint-Maartensparochie naar Sint-Maartenskerk